Relacje są ważnym elementem zdrowienia
W pracy z osobami uzależnionymi bardzo szybko zauważyliśmy, że skuteczna terapia nie może ograniczać się wyłącznie do pracy nad samym uzależnieniem.
Równie istotne było zrozumienie sposobu funkcjonowania Pacjenta w relacjach z innymi ludźmi.
To właśnie w bliskich relacjach najczęściej ujawniały się sposoby reagowania na stres, konflikty, odrzucenie czy bliskość.
Style przywiązania wpływają na sposób regulowania emocji
Jednym z ważnych elementów naszej diagnostyki była analiza stylów przywiązania.
Nie chodziło o przypisanie Pacjenta do określonej kategorii, ale o zrozumienie, w jaki sposób wcześniejsze doświadczenia wpływają na obecne funkcjonowanie.
W praktyce klinicznej regularnie obserwowaliśmy, że trudności związane z:
lękiem przed odrzuceniem,
zależnością emocjonalną,
unikaniem bliskości,
problemami z wyznaczaniem granic,
chronicznym napięciem w relacjach,
mogły znacząco wpływać na sposób regulowania emocji oraz zwiększać podatność na zachowania uzależnieniowe.
Kiedy relacja staje się źródłem przeciążenia
Dla części Pacjentów relacje były miejscem, w którym regularnie dochodziło do przeciążenia układu nerwowego.
Silny lęk przed utratą bliskiej osoby, potrzeba ciągłego zadowalania innych, trudność z wyrażaniem własnych potrzeb czy obawa przed konfliktem powodowały narastanie napięcia.
Jeżeli przez wiele lat jedynym skutecznym sposobem jego obniżania był alkohol, substancje psychoaktywne lub zachowania nałogowe, ryzyko utrwalania tego mechanizmu znacząco wzrastało.
Uzależnienie nie rozwiązuje problemów w relacjach
Substancje psychoaktywne mogą na krótki czas zmniejszyć napięcie, poczucie samotności czy lęk.
Nie zmieniają jednak sposobu budowania relacji ani nie uczą bezpiecznego regulowania emocji.
Dlatego po zakończeniu działania substancji wiele osób ponownie doświadcza tych samych trudności, które wcześniej próbowały wyciszyć.
W praktyce często prowadziło to do powtarzania tych samych schematów – zarówno w relacjach, jak i w nawrotach uzależnienia.
Zdrowienie to także budowanie bezpiecznych relacji
Jednym z ważnych elementów procesu zdrowienia jest stopniowe odzyskiwanie poczucia bezpieczeństwa w kontakcie z drugim człowiekiem.
Oznacza to między innymi:
uczenie się rozpoznawania własnych potrzeb,
wyznaczanie zdrowych granic,
rozwijanie zdolności do regulowania emocji bez sięgania po substancje lub zachowania nałogowe,
budowanie relacji opartych na zaufaniu i wzajemnym szacunku.
To proces, który wymaga czasu, ale stanowi jeden z fundamentów trwałej zmiany.
Podsumowanie
Relacje nie są jedynie tłem uzależnienia.
Bardzo często stanowią jeden z kluczowych obszarów wpływających na rozwój problemu, sposób regulowania emocji oraz ryzyko nawrotów.
Dlatego w naszej pracy zawsze staraliśmy się patrzeć na Pacjenta całościowo – uwzględniając nie tylko objawy uzależnienia, ale również historię jego relacji, wzorce przywiązania oraz sposób budowania poczucia bezpieczeństwa w kontakcie z innymi ludźmi.
To właśnie takie szerokie spojrzenie pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy zdrowienia i zwiększa szansę na trwałe utrzymanie abstynencji.