Kokaina i ADHD – dlaczego część osób mówi, że „po raz pierwszy mogłam się skupić”?

Osoby z ADHD są bardziej narażone na rozwój uzależnień niż populacja ogólna. Dotyczy to nie tylko alkoholu czy nikotyny, ale również substancji pobudzających, takich jak kokaina.

W gabinetach specjalistów można usłyszeć historie osób, które mówią:

“Po raz pierwszy miałam wrażenie, że mój mózg działa normalnie.”

Takie doświadczenie może być bardzo przekonujące, ale nie oznacza, że kokaina jest rozwiązaniem problemu.

Skąd bierze się takie odczucie?

ADHD wiąże się z odmiennym funkcjonowaniem układów odpowiedzialnych za uwagę, motywację i kontrolę impulsów.

Substancje pobudzające silnie oddziałują na układ nagrody, wywołując krótkotrwałe zmiany w pracy mózgu. U części osób może to być odbierane jako chwilowe uporządkowanie myśli lub większa gotowość do działania.

Jednak jest to efekt przejściowy, który bardzo szybko ustępuje.

Dlaczego to nie jest leczenie ADHD?

To, że ktoś po kokainie czuje się bardziej skoncentrowany, nie oznacza, że ma ADHD.

Podobnie, osoba z ADHD, która odczuwa chwilową poprawę, nie leczy w ten sposób swojego zaburzenia.

Po ustąpieniu działania substancji często pojawiają się:

silny spadek nastroju,
zmęczenie,
większy chaos,
rozdrażnienie,
nasilenie impulsywności,
silna potrzeba ponownego sięgnięcia po kokainę.

To właśnie ten mechanizm zwiększa ryzyko szybkiego rozwoju uzależnienia.

Dlaczego osoby z ADHD są bardziej narażone na uzależnienie od kokainy?

Na zwiększone ryzyko wpływa kilka czynników:

impulsywność,
poszukiwanie silnych bodźców,
trudności z regulacją emocji,
przewlekłe napięcie,
problemy z odraczaniem gratyfikacji.

Jeżeli ADHD pozostaje nierozpoznane, niektóre osoby próbują radzić sobie z tymi trudnościami na własną rękę, sięgając po różne substancje psychoaktywne.

Co naprawdę pomaga?

Jeżeli podejrzewasz u siebie ADHD, najlepszym rozwiązaniem jest profesjonalna diagnoza i leczenie prowadzone przez specjalistów.

Współczesne leczenie ADHD obejmuje między innymi psychoedukację, psychoterapię oraz – jeśli są wskazania – farmakoterapię prowadzoną pod kontrolą lekarza.

Takie postępowanie może poprawić codzienne funkcjonowanie i zmniejszyć ryzyko sięgania po substancje psychoaktywne jako sposób radzenia sobie z trudnościami.

Najważniejsze

Jeżeli po przeczytaniu tego artykułu rozpoznajesz u siebie podobne doświadczenia, nie oznacza to automatycznie, że masz ADHD. Oznacza natomiast, że warto porozmawiać ze specjalistą i sprawdzić, czy za wieloletnimi trudnościami z koncentracją, impulsywnością lub uzależnieniem nie stoi nierozpoznione ADHD.

Przeczytaj również

Źródła naukowe

Crunelle C.L. i wsp. (2018). International Consensus Statement for Screening, Diagnosis and Treatment of Substance Use Disorder Patients with Comorbid ADHD.
Faraone S.V. i wsp. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement.
Wilens T.E., Morrison N.R. (2011). The Intersection of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder and Substance Abuse.
van Emmerik-van Oortmerssen K. i wsp. (2012). Prevalence of ADHD in substance use disorder patients: A meta-analysis.