Czy terapia uzależnień działa?
To ważne pytanie, ponieważ wiele osób po nawrocie dochodzi do wniosku, że skoro wróciły do picia lub używania substancji, to terapia była bezwartościowa.
Nie jest to prawda.
Badania pokazują, że psychoterapia uzależnień jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia. Pomaga zrozumieć mechanizmy uzależnienia, rozpoznawać sygnały ostrzegawcze, rozwijać nowe strategie radzenia sobie oraz budować życie bez substancji psychoaktywnych.
Jednocześnie żadna metoda leczenia nie daje stuprocentowej skuteczności. Uzależnienie jest chorobą przewlekłą, a proces zdrowienia bywa długotrwały i pełen wyzwań.
Dlaczego nie każda osoba osiąga trwałą abstynencję?
To nie zawsze oznacza, że terapia była źle prowadzona.
H3 Każdy człowiek wnosi do terapii własną historię
Dwie osoby z podobnym uzależnieniem mogą mieć zupełnie inne przyczyny sięgania po alkohol lub narkotyki.
Jedna próbuje poradzić sobie z traumą.
Druga z depresją.
Trzecia z przewlekłym lękiem.
Czwarta od dzieciństwa zmaga się z ADHD, którego nigdy nie rozpoznano.
Dlatego skuteczne leczenie nie zawsze polega wyłącznie na pracy nad uzależnieniem.
Uzależnienie może być sposobem radzenia sobie
Dla wielu osób alkohol lub inne substancje nie były celem samym w sobie.
Były próbą:
zmniejszenia napięcia,
wyciszenia gonitwy myśli,
poradzenia sobie z samotnością,
regulacji emocji,
chwilowego poczucia ulgi.
Jeżeli te mechanizmy pozostają niezmienione, ryzyko nawrotu nadal istnieje.
Uzależnienie rzadko jest jedynym problemem
Coraz więcej badań pokazuje, że u osób uzależnionych bardzo często współwystępują inne trudności psychiczne.
Najczęściej są to:
zaburzenia lękowe,
depresja,
PTSD i CPTSD,
zaburzenia osobowości,
ADHD,
spektrum autyzmu.
Nie oznacza to, że każda osoba uzależniona ma jedno z tych rozpoznań.
Oznacza jednak, że ich obecność może znacząco wpływać na przebieg leczenia.
➡️ Przeczytaj również: ADHD czy zaburzenie osobowości? Dlaczego objawy mogą wyglądać podobnie i jak uniknąć błędnej diagnozy.
Kiedy warto poszerzyć diagnostykę?
Nie każda osoba potrzebuje pogłębionej diagnostyki.
Warto jednak ją rozważyć, gdy:
Leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów
Pomimo zaangażowania w terapię nawroty powtarzają się od wielu lat.
Trudności były obecne jeszcze przed uzależnieniem
Problemy z koncentracją, impulsywnością, organizacją czy regulacją emocji często pojawiały się już w dzieciństwie lub okresie dorastania.
Masz poczucie, że coś nie pasuje
Wiele osób mówi:
“Rozumiem uzależnienie, ale nadal nie rozumiem siebie.”
To ważny sygnał, że warto spojrzeć szerzej.
ADHD – często pomijany element układanki
Jeszcze kilkanaście lat temu niewiele mówiło się o ADHD u dorosłych.
Dzisiaj wiemy, że nierozpoznane ADHD może przez wiele lat wpływać na funkcjonowanie człowieka i zwiększać ryzyko rozwoju uzależnień.
Nie oznacza to, że ADHD jest przyczyną każdego uzależnienia.
Nie oznacza również, że każda osoba z ADHD rozwinie uzależnienie.
Jednak u części osób przewlekłe trudności z impulsywnością, regulacją emocji, koncentracją czy utrzymaniem motywacji mogą sprawiać, że alkohol lub inne substancje stają się sposobem na chwilową ulgę.
Jeżeli w procesie leczenia nie uwzględni się tych mechanizmów, sama terapia uzależnienia może okazać się niewystarczająca.
➡️ Przeczytaj również: ADHD i regulacja emocji – dlaczego napięcie tak szybko narasta.
➡️ Przeczytaj również: ADHD a funkcje wykonawcze – dlaczego wiedza nie zawsze przekłada się na działanie.
Dlaczego właściwa diagnoza zmienia leczenie?
Pogłębiona diagnostyka nie służy szukaniu kolejnej etykiety.
Jej celem jest lepsze zrozumienie całego obrazu funkcjonowania człowieka.
Jeżeli oprócz uzależnienia występują również inne trudności, plan leczenia może zostać odpowiednio rozszerzony i lepiej dopasowany do potrzeb pacjenta.
To właśnie indywidualizacja leczenia zwiększa szansę na trwałe zdrowienie.
Podsumowanie
Terapia uzależnień jest skuteczną i niezwykle ważną formą leczenia. Jednocześnie u części osób uzależnienie współwystępuje z innymi trudnościami psychicznymi lub neurorozwojowymi, które wymagają dodatkowej diagnostyki i odpowiednio dobranego wsparcia.
Jeżeli mimo wielu prób leczenia nadal doświadczasz nawrotów lub masz poczucie, że pewne trudności towarzyszyły Ci jeszcze przed rozwojem uzależnienia, warto poszukać odpowiedzi szerzej. Czasami to właśnie zrozumienie pełnego obrazu funkcjonowania staje się początkiem trwałej zmiany.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy terapia uzależnień działa?
Tak. Jest jedną z najlepiej przebadanych metod leczenia uzależnień. Jej skuteczność zależy jednak od wielu czynników, w tym od współwystępowania innych trudności psychicznych.
Czy nawrót oznacza, że terapia była nieskuteczna?
Nie. Nawrót nie przekreśla efektów leczenia. Jest sygnałem, że warto ponownie przeanalizować czynniki, które do niego doprowadziły.
Czy ADHD może utrudniać leczenie uzależnienia?
Tak. U części osób nierozpoznane ADHD może zwiększać podatność na impulsywność, trudności z regulacją emocji i nawroty. Dlatego w niektórych przypadkach warto rozważyć pogłębioną diagnostykę.
Kiedy warto wykonać diagnostykę ADHD?
Szczególnie wtedy, gdy trudności z koncentracją, impulsywnością lub organizacją życia były obecne już od dzieciństwa, a leczenie uzależnienia nie przynosi trwałych efektów.
Zrób pierwszy krok
Jeżeli mimo wielu prób leczenia nadal zmagasz się z nawrotami lub masz poczucie, że uzależnienie może być tylko częścią większej układanki, warto spojrzeć szerzej. W UADHD pomagamy zrozumieć mechanizmy stojące za trudnościami i sprawdzić, czy jednym z nich może być nierozpoznane ADHD.