ADHD i uzależnienie od hazardu – dlaczego warto przyjrzeć się temu z drugiej strony?
Kiedy mówi się o ADHD i hazardzie, najczęściej pojawia się pytanie, dlaczego osoby z ADHD mogą być bardziej podatne na problemowe granie. Wskazuje się na impulsywność, poszukiwanie silnych bodźców, trudności z odraczaniem nagrody czy podejmowanie decyzji pod wpływem emocji.
To ważne zagadnienia, ale istnieje również druga perspektywa, o której mówi się znacznie rzadziej.
Ile osób zgłaszających się po pomoc z powodu hazardu ma jednocześnie ADHD – często wcześniej nierozpoznane?
Wyobraźmy sobie osobę, która od kilku lat próbuje przestać grać. Zdarzały się okresy, kiedy nie obstawiała zakładów, nie korzystała z kasyn internetowych i nie wydawała pieniędzy na hazard. Mimo to problem powracał.
W terapii pracowała nad rozpoznawaniem wyzwalaczy, kontrolowaniem impulsów, planowaniem wydatków i ograniczaniem dostępu do grania.
Jednocześnie od dzieciństwa miała trudności z koncentracją, organizacją, regulacją emocji i kończeniem rozpoczętych działań. Często podejmowała decyzje pod wpływem chwili, a później ponosiła ich konsekwencje.
Czy te trudności mogły mieć znaczenie dla przebiegu uzależnienia?
Być może. Nie oznacza to jednak, że ADHD jest przyczyną każdego problemu z hazardem ani że jego leczenie automatycznie rozwiązuje problem uzależnienia.
Warto natomiast sprawdzić, czy za częścią trudności utrudniających zdrowienie nie stoi współwystępujące zaburzenie neurorozwojowe, które wymaga osobnej diagnostyki i odpowiedniego leczenia.
Właśnie temu zagadnieniu poświęcono coraz więcej badań, a szczególnie interesujące wyniki przyniosła metaanaliza opublikowana w 2026 roku.
Jeżeli osoba z problemem hazardowym ma również ADHD, skuteczny plan pomocy powinien uwzględniać oba zaburzenia, zamiast zakładać, że wszystkie trudności wynikają wyłącznie z uzależnienia.
W UADHD zajmujemy się diagnostyką i pomocą osobom z ADHD oraz współwystępującymi uzależnieniami. Jeśli trudności z impulsywnością, koncentracją i regulacją emocji utrzymują się również poza okresami grania, warto omówić z odpowiednim specjalistą zasadność diagnostyki ADHD.
Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej o możliwościach pomocy w UADHD.
ADHD i hazard w liczbach – co oznacza wynik 24% z metaanalizy z 2026 roku?
W 2026 roku opublikowano przegląd systematyczny i metaanalizę badań dotyczących występowania ADHD i autyzmu wśród osób doświadczających szkód związanych z hazardem.
Autorzy przeanalizowali dostępne badania, aby odpowiedzieć na pytanie, jak często w tej populacji identyfikuje się ADHD.
Łączne oszacowanie częstości ADHD wyniosło 24%, z 95-procentowym przedziałem ufności od 18% do 29%.
Oznacza to, że w analizowanych populacjach mniej więcej jedna na cztery osoby doświadczała również ADHD, zgodnie z definicjami i metodami przyjętymi w poszczególnych badaniach.
To wynik, który zwraca uwagę. Wymaga jednak ostrożnej interpretacji.
Czy to oznacza, że co czwarta osoba uzależniona od hazardu ma ADHD?
Nie możemy wyciągnąć tak jednoznacznego wniosku.
Po pierwsze, badania uwzględnione w metaanalizie dotyczyły osób doświadczających szkód związanych z hazardem. Nie we wszystkich przypadkach musi to oznaczać formalnie rozpoznane zaburzenie hazardowe.
Po drugie, poszczególne badania mogły różnić się sposobem identyfikowania ADHD. Rozpoznanie postawione na podstawie pełnej oceny klinicznej nie jest tym samym co dodatni wynik kwestionariusza przesiewowego.
Po trzecie, autorzy stwierdzili dużą niejednorodność wyników. Oznacza to, że częstość ADHD różniła się pomiędzy badanymi grupami, a łącznego wyniku nie można bez zastrzeżeń przenosić na każdą populację osób z problemem hazardowym.
Autorzy zwrócili również uwagę na możliwość zawyżenia oszacowania.
Wynik 24% nie jest więc uniwersalną odpowiedzią na pytanie, jaki odsetek wszystkich osób uzależnionych od hazardu ma ADHD.
Pokazuje jednak coś istotnego: współwystępowanie tych trudności może być na tyle częste, że warto uwzględniać ADHD podczas oceny osób zgłaszających się po pomoc z powodu hazardu.
Dlaczego ta statystyka ma znaczenie w praktyce?
W terapii hazardu często pracuje się nad umiejętnościami, które mogą być szczególnie trudne dla osoby z ADHD.
Należą do nich planowanie, przewidywanie konsekwencji, zatrzymywanie impulsywnych reakcji, regulowanie emocji i konsekwentne realizowanie ustalonych działań.
Jeśli pacjent ma nierozpoznane ADHD, część jego trudności może zostać błędnie zinterpretowana jako brak motywacji, niedostateczne zaangażowanie w terapię albo niechęć do zmiany.
Nie oznacza to, że każda osoba mająca trudności z realizacją zaleceń terapeutycznych powinna otrzymać diagnozę ADHD.
Oznacza natomiast, że utrzymujące się od dzieciństwa objawy nieuwagi, impulsywności i zaburzeń funkcji wykonawczych mogą uzasadniać pogłębioną diagnostykę, również wtedy, gdy głównym powodem zgłoszenia się po pomoc jest hazard.
Warto przy tym pamiętać, że podobne trudności mogą występować także w związku ze stresem, depresją, zaburzeniami snu czy konsekwencjami samego uzależnienia. Dlatego rozpoznanie ADHD wymaga całościowej oceny, a nie wyłącznie stwierdzenia kilku podobnych objawów.
Źródło naukowe: Timms-McLean i wsp. (2026), A systematic review of the prevalence of ADHD and autism among those experiencing gambling harm, Addictive Behaviors. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2026.108776
Czy osoby z ADHD rzeczywiście częściej rozwijają uzależnienie od hazardu? Co pokazują badania?
W poprzedniej części przyjrzeliśmy się temu, jak często ADHD występuje wśród osób doświadczających problemów związanych z hazardem. Metaanaliza z 2026 roku wskazała na łączny szacowany odsetek wynoszący 24%.
Teraz warto odwrócić pytanie.
Czy osoba z ADHD jest bardziej narażona na rozwój problemowego hazardu niż osoba bez ADHD?
Badania wskazują na związek pomiędzy objawami ADHD a nasileniem problemów hazardowych. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z ADHD jest szczególnie podatna na hazard ani że samo ADHD prowadzi do uzależnienia.
Ważne jest również rozróżnienie pomiędzy uczestniczeniem w grach hazardowych, problemowym graniem a rozpoznanym zaburzeniem hazardowym.
Samo obstawianie zakładów sportowych czy okazjonalne korzystanie z gier losowych nie oznacza uzależnienia. O zaburzeniu hazardowym mówimy wtedy, gdy pojawia się utrwalony wzorzec grania związany z utratą kontroli, kontynuowaniem zachowania mimo negatywnych konsekwencji i istotnym pogorszeniem funkcjonowania.
Badanie z 2025 roku: 22,2% osób z objawami ADHD miało problem z hazardem
Interesujących danych dostarczyło badanie opublikowane w 2025 roku w czasopiśmie Addictive Behaviors.
Badacze przeanalizowali odpowiedzi 29 268 uczestników z Japonii, przyglądając się zależności pomiędzy objawami ADHD a problemowym hazardem.
W grupie osób z objawami ADHD 22,2% spełniało przyjęte w badaniu kryteria problemowego hazardu.
To istotny wynik, ale wymaga kilku wyjaśnień.
Po pierwsze, badanie dotyczyło objawów ADHD identyfikowanych za pomocą narzędzi badawczych. Nie należy automatycznie traktować wszystkich uczestników tej grupy jako osób z potwierdzoną klinicznie diagnozą ADHD.
Po drugie, problemowy hazard oceniano zgodnie z kryteriami przyjętymi w badaniu. Nie oznacza to, że każda z tych osób miała formalnie rozpoznane zaburzenie hazardowe.
Po trzecie, badanie miało charakter przekrojowy. Oznacza to, że informacje zebrano w określonym momencie, a nie obserwowano uczestników przez wiele lat, aby sprawdzić, kto w przyszłości rozwinie uzależnienie.
Nie możemy więc na jego podstawie stwierdzić, że 22,2% osób z ADHD uzależni się od hazardu.
Możemy natomiast powiedzieć, że w analizowanej grupie objawy ADHD współwystępowały z problemowym hazardem na tyle często, że zależność ta zasługuje na uwagę.
Źródło: Tokumitsu i wsp. (2025), Risk factors for the development of problem gambling in individuals with ADHD symptoms, Addictive Behaviors.
https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2025.108327
Dlaczego nie można porównywać bezpośrednio wyników 24% i 22,2%?
Na pierwszy rzut oka oba wyniki wydają się bardzo podobne. Mogłoby to sugerować, że opisują tę samą zależność.
Tak jednak nie jest.
Metaanaliza z 2026 roku odpowiadała na pytanie:
Jak często ADHD występuje wśród osób doświadczających szkód związanych z hazardem?
Natomiast badanie japońskie z 2025 roku pozwalało przyjrzeć się innemu zagadnieniu:
Jak często problemowy hazard występuje wśród osób wykazujących objawy ADHD?
To dwa różne kierunki analizy.
Można to porównać do badania współwystępowania depresji i uzależnienia od alkoholu. Odsetek osób z depresją wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu nie musi być taki sam jak odsetek osób z uzależnieniem od alkoholu wśród pacjentów z depresją.
Dodatkowo oba badania różniły się populacjami, metodami oceny oraz definicjami analizowanych problemów.
Dlatego ich wyników nie należy łączyć, uśredniać ani przedstawiać jako wzajemnego potwierdzenia konkretnego poziomu ryzyka.
Czy znamy dokładnie ryzyko względne i bezwzględne?
To kolejne ważne rozróżnienie.
Ryzyko względne informuje, jak bardzo częstość określonego zdarzenia różni się pomiędzy porównywanymi grupami.
Ryzyko bezwzględne pokazuje natomiast, ile osób rzeczywiście doświadcza danego problemu w określonej populacji i czasie.
Jeżeli jakieś zaburzenie występuje dwa razy częściej w jednej grupie niż w drugiej, nie oznacza to automatycznie, że dotyczy większości osób należących do grupy o podwyższonym ryzyku.
W przypadku ADHD i hazardu dodatkowym wyzwaniem jest to, że badania często wykorzystują różne definicje problemowego grania, odmienne narzędzia przesiewowe i różne populacje.
Nie ma więc podstaw, aby na podstawie przytoczonych dwóch publikacji podać jeden uniwersalny mnożnik ryzyka rozwoju uzależnienia od hazardu u osób z ADHD.
Współwystępowanie ADHD i problemowego hazardu jest udokumentowane, ale dokładna wielkość ryzyka zależy od badanej populacji, sposobu rozpoznawania obu zaburzeń i konstrukcji badania.
Hazard online, zakłady bukmacherskie i kasyna internetowe – czy forma grania ma znaczenie?
Hazard nie jest jednym, jednolitym zachowaniem.
Inaczej wygląda okazjonalne kupowanie losów, inaczej obstawianie wydarzeń sportowych, a jeszcze inaczej korzystanie z kasyna internetowego, w którym kolejne rundy mogą następować niemal natychmiast.
W przypadku osób z ADHD warto przyjrzeć się nie tylko temu, czy uczestniczą w hazardzie, ale również temu, z jakich jego form korzystają i w jakich okolicznościach tracą kontrolę.
Dlaczego hazard internetowy zasługuje na szczególną uwagę?
W badaniu Tokumitsu i współpracowników z 2025 roku analizowano również różne formy hazardu.
Jednym z istotnych obszarów okazało się korzystanie z kasyn internetowych.
Nie oznacza to, że kasyna online są problemem wyłącznie osób z ADHD ani że istnieje jedna forma hazardu, która zawsze stanowi dla nich największe zagrożenie.
Warto jednak zwrócić uwagę na cechy środowiska internetowego, które mogą sprzyjać utracie kontroli nad graniem:
Natychmiastowa dostępność. Nie trzeba wychodzić z domu ani planować wizyty w konkretnym miejscu. Gra może być dostępna przez telefon.
Krótki czas pomiędzy kolejnymi rozgrywkami. Szybkie tempo może utrudniać zatrzymanie się i spokojne ocenienie konsekwencji.
Nieprzewidywalność wyników. Możliwość wygranej pojawia się nieregularnie, co może podtrzymywać zaangażowanie.
Łatwość kontynuowania gry. Kolejne zakłady lub rundy mogą wymagać bardzo niewielkiego wysiłku.
Ograniczona liczba naturalnych przerw. W środowisku cyfrowym łatwiej spędzić na graniu więcej czasu, niż pierwotnie zamierzano.
Są to cechy, które mogą mieć znaczenie dla wielu osób, niezależnie od ADHD.
U części osób z ADHD dodatkowym problemem mogą być trudności z hamowaniem reakcji, monitorowaniem czasu i przerywaniem silnie angażującej aktywności.
Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że taki mechanizm jest klinicznie prawdopodobnym wyjaśnieniem podatności, a nie dowodem, że konkretna cecha gry internetowej powoduje uzależnienie u osób z ADHD.
Zakłady sportowe – kiedy zainteresowanie zmienia się w utratę kontroli?
Zakłady bukmacherskie mogą być związane nie tylko z oczekiwaniem na wygraną, ale również z zainteresowaniem sportem, śledzeniem wyników i przekonaniem, że wiedza pozwoli przewidzieć rezultat.
U części osób problem zaczyna się wtedy, gdy obstawianie przestaje być okazjonalną aktywnością.
Pojawia się coraz częstsze sprawdzanie kursów, myślenie o kolejnych zakładach, zwiększanie stawek albo próby odzyskania wcześniej przegranych pieniędzy.
W przypadku współwystępującego ADHD szczególnej uwagi mogą wymagać impulsywne decyzje i trudności z zatrzymaniem zachowania mimo wcześniejszych postanowień.
Nie należy jednak zakładać, że każdy taki wzorzec wynika z ADHD. Podobne mechanizmy występują również u osób bez tego rozpoznania.
Dla terapeuty istotne jest nie tylko to, w co pacjent gra, ale przede wszystkim jak wygląda utrata kontroli, jakie sytuacje ją poprzedzają i jakie konsekwencje ponosi dana osoba.
Właśnie dlatego ocena problemowego hazardu i diagnostyka ADHD powinny być traktowane jako dwa powiązane, ale odrębne procesy.
Czy ADHD może pozostawać nierozpoznane u osób leczonych z powodu uzależnienia od hazardu?
Osoba zgłaszająca się na terapię uzależnienia od hazardu najczęściej przychodzi z konkretnym problemem. Straciła pieniądze, ukrywała granie przed bliskimi, zaciągała zobowiązania albo wielokrotnie próbowała przestać grać, ale nie potrafiła utrzymać tej decyzji.
W centrum uwagi naturalnie znajduje się więc hazard.
Terapeuta pomaga rozpoznać sytuacje wyzwalające potrzebę grania, pracuje z pacjentem nad ograniczeniem dostępu do hazardu, radzeniem sobie z napięciem i odbudowywaniem codziennego funkcjonowania.
Ale co, jeśli część trudności pacjenta występowała na długo przed pierwszym zakładem?
Co, jeśli od dzieciństwa miał problemy z koncentracją, organizacją, impulsywnością i regulacją emocji, a nigdy nie przeszedł diagnostyki ADHD?
W takiej sytuacji samo skupienie się na uzależnieniu może nie wystarczyć do zrozumienia wszystkich trudności pacjenta.
Dlaczego ADHD może zostać przeoczone?
ADHD u dorosłych nie zawsze wygląda tak, jak stereotypowo wyobrażamy sobie to zaburzenie.
Nie każda osoba jest widocznie nadruchliwa. Nie każda ma trudności z siedzeniem w miejscu czy nieustannie zmienia zajęcia.
U części dorosłych dominują problemy z nieuwagą, planowaniem, pamięcią roboczą, organizacją i kontrolowaniem impulsywnych reakcji.
Osoba może przez lata funkcjonować dzięki wypracowanym strategiom kompensacyjnym, pomocy bliskich albo bardzo dużemu wysiłkowi.
Kiedy pojawia się uzależnienie od hazardu, objawy ADHD mogą zostać przesłonięte przez jego konsekwencje.
Przykładowo:
Pacjent regularnie spóźnia się na terapię. Może to wynikać z trudności organizacyjnych związanych z ADHD, ale również z innych przyczyn.
Zapomina o ustaleniach i zadaniach pomiędzy sesjami. Przyczyną mogą być trudności z pamięcią roboczą, przeciążenie psychiczne albo brak zrozumienia zaleceń.
Podejmuje impulsywne decyzje finansowe. Mogą one wiązać się z ADHD, ale również bezpośrednio z zaburzeniem hazardowym.
Ma trudności z regulacją napięcia i frustracji. Takie objawy nie są specyficzne dla ADHD i mogą występować w wielu innych zaburzeniach.
Podobieństwo objawów nie oznacza jednak, że wszystkie mają tę samą przyczynę.
Dlatego diagnostyka ADHD u osoby z uzależnieniem od hazardu wymaga spojrzenia na całe życie pacjenta, a nie wyłącznie na jego aktualne zachowanie.
Jak odróżnić objawy ADHD od konsekwencji uzależnienia?
Jednym z najważniejszych elementów diagnostyki jest ustalenie, kiedy pojawiły się trudności.
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym. Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi jego objawy mają początek w okresie rozwojowym, nawet jeśli rozpoznanie zostaje postawione dopiero w dorosłości.
Jeżeli problemy z koncentracją, organizacją i impulsywnością występowały już w dzieciństwie, zanim dana osoba zaczęła grać, może to przemawiać za potrzebą diagnostyki ADHD.
Jeżeli natomiast trudności pojawiły się dopiero w okresie intensywnego grania, zadłużenia, przewlekłego stresu i zaburzeń snu, konieczne jest rozważenie innych wyjaśnień.
W praktyce specjalista może analizować:
funkcjonowanie pacjenta w dzieciństwie i okresie szkolnym,
trudności występujące przed rozpoczęciem hazardu,
obecność objawów w różnych obszarach życia,
przebieg problemów z uwagą i impulsywnością w okresach ograniczenia lub zaprzestania grania,
współwystępujące zaburzenia psychiczne, problemy ze snem i używanie substancji,
informacje od bliskich lub dokumentację z wcześniejszych etapów życia, jeśli są dostępne.
Kwestionariusze przesiewowe mogą pomóc wskazać osoby wymagające dalszej oceny, ale nie zastępują pełnej diagnostyki klinicznej.
Warto również podkreślić, że nie ma podstaw, aby każdą osobę uzależnioną od hazardu automatycznie uznawać za osobę z ADHD.
Metaanaliza z 2026 roku wskazuje na istotne współwystępowanie tych problemów, ale nie dowodzi, że większość pacjentów z zaburzeniem hazardowym ma nierozpoznane ADHD.
Nie wiemy również, jaki dokładnie odsetek osób leczonych z powodu hazardu w Polsce ma ADHD, które nigdy wcześniej nie zostało rozpoznane.
To ważna luka w wiedzy, której nie należy zastępować szacunkami pochodzącymi z innych populacji.
Czy współwystępowanie ADHD zmienia przebieg leczenia uzależnienia od hazardu?
W terapii uzależnienia od hazardu samo podjęcie decyzji o zaprzestaniu grania jest zazwyczaj dopiero początkiem pracy.
Pacjent musi nauczyć się rozpoznawać sytuacje wysokiego ryzyka, reagować na potrzebę grania, radzić sobie z emocjami, planować wydatki i konsekwentnie realizować ustalone działania.
Wymaga to wielu umiejętności związanych z funkcjami wykonawczymi.
A właśnie w tym obszarze osoby z ADHD mogą doświadczać istotnych trudności.
Kiedy pacjent wie, co powinien zrobić, ale nie potrafi tego wdrożyć
Wyobraźmy sobie osobę, która podczas terapii ustala konkretne działania.
Ma zablokować dostęp do stron hazardowych, uporządkować zobowiązania finansowe, przygotować plan reagowania na potrzebę grania i regularnie uczestniczyć w spotkaniach.
Podczas sesji wszystko wydaje się zrozumiałe.
Pacjent rzeczywiście chce wprowadzić zmiany.
Jednak pomiędzy spotkaniami nie realizuje części ustaleń. Odkłada zadania, zapomina o nich, gubi się w kolejnych obowiązkach albo reaguje impulsywnie w trudnej sytuacji.
Z zewnątrz może to wyglądać na brak zaangażowania.
Tymczasem u osoby ze współwystępującym ADHD część tych trudności może wynikać z zaburzeń funkcji wykonawczych.
Nie oznacza to, że ADHD wyjaśnia każde niezrealizowane zadanie ani że zwalnia pacjenta z odpowiedzialności za własne działania.
Oznacza natomiast, że sposób prowadzenia terapii może wymagać dostosowania do rzeczywistych możliwości poznawczych i organizacyjnych pacjenta.
Zamiast opierać zmianę wyłącznie na pamiętaniu o zaleceniach i samodzielnym planowaniu, można rozważyć bardziej konkretne, krótkie i możliwe do monitorowania działania.
Przykładowo mogą to być pisemne podsumowania sesji, przypomnienia, rozbijanie większych zadań na mniejsze etapy czy wspólne ustalanie sposobów ograniczenia dostępu do hazardu.
Takie rozwiązania są zgodne z ogólnymi zasadami wspierania osób z trudnościami wykonawczymi. Nie należy jednak przedstawiać ich jako osobno potwierdzonego w badaniach protokołu leczenia zaburzenia hazardowego u osób z ADHD.
Impulsywność a powrót do grania
Jednym z obszarów, które mogą mieć znaczenie przy współwystępowaniu ADHD i zaburzenia hazardowego, jest kontrola impulsywnych reakcji.
Osoba może wcześniej postanowić, że nie będzie grać, a następnie w sytuacji silnego napięcia podjąć decyzję sprzeczną z tym zamiarem.
Warto jednak pamiętać, że impulsywność nie jest zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla ADHD.
Może być również związana z samym zaburzeniem hazardowym, stresem, używaniem substancji czy innymi współwystępującymi problemami psychicznymi.
Dlatego nie można zakładać, że każdy powrót do grania u osoby z ADHD jest bezpośrednim skutkiem objawów tego zaburzenia.
Nie ma też wystarczających podstaw, aby na podstawie samego rozpoznania ADHD przewidywać, czy konkretna osoba będzie miała nawrót hazardu.
W praktyce ważniejsze może być indywidualne rozpoznanie sytuacji, w których dochodzi do utraty kontroli, i dostosowanie do nich planu leczenia.
Regulacja emocji – wspólny obszar trudności
U części dorosłych z ADHD występują nasilone trudności z regulacją emocji.
Mogą obejmować szybkie narastanie frustracji, trudności z wyciszeniem pobudzenia czy silne reakcje na stres.
Jednocześnie osoby z zaburzeniem hazardowym mogą wykorzystywać granie jako sposób radzenia sobie z nieprzyjemnymi stanami emocjonalnymi.
Niektórzy grają nie tylko dla możliwości wygranej, lecz także po to, aby na chwilę odwrócić uwagę od napięcia, samotności, przygnębienia czy problemów.
Jeżeli oba te obszary trudności współwystępują, ich rozpoznanie może mieć znaczenie dla planowania terapii.
Nie oznacza to jednak, że trudności w regulacji emocji są głównym mechanizmem uzależnienia od hazardu u wszystkich osób z ADHD.
Współwystępowanie dwóch zaburzeń wymaga indywidualnej oceny, ponieważ podobne zachowania mogą mieć różne przyczyny i pełnić różne funkcje.
Czy osoby z ADHD mają gorsze wyniki terapii hazardu?
To pytanie jest szczególnie ważne z perspektywy klinicznej.
Można przypuszczać, że trudności z organizacją, impulsywnością i utrzymywaniem regularnych działań mogą komplikować proces zdrowienia.
Nie jest to jednak równoznaczne z udowodnieniem, że osoby z ADHD osiągają gorsze wyniki terapii hazardu.
Aby wyciągnąć taki wniosek, potrzebne są badania porównujące przebieg leczenia osób z zaburzeniem hazardowym i współwystępującym ADHD z wynikami pacjentów bez ADHD, przy uwzględnieniu innych czynników mogących wpływać na terapię.
Przytoczona wcześniej metaanaliza z 2026 roku dotyczyła przede wszystkim częstości współwystępowania ADHD i problemów hazardowych. Nie była badaniem skuteczności leczenia.
Dlatego na jej podstawie nie można twierdzić, że ADHD automatycznie pogarsza rokowanie.
Można natomiast wskazać istotny wniosek praktyczny:
Jeżeli pacjent ma jednocześnie zaburzenie hazardowe i ADHD, oba rozpoznania powinny zostać uwzględnione w planowaniu pomocy.
Nie dlatego, że znamy już odpowiedź na wszystkie pytania dotyczące skuteczności takiego postępowania, ale dlatego, że pominięcie jednego z zaburzeń może utrudniać właściwe zrozumienie potrzeb pacjenta.
Podstawa naukowa tej części:
Timms-McLean i wsp. (2026). A systematic review of the prevalence of ADHD and autism among those experiencing gambling harm. Publikacja.
Tokumitsu i wsp. (2025). Risk factors for the development of problem gambling in individuals with ADHD symptoms. Publikacja.
NICE (2018, aktualizacje). Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87). Wytyczne.
NICE (2025). Gambling-related harms: identification, assessment and management (NG248). Wytyczne.
Czy leczenie ADHD może pomóc ograniczyć hazard? Co rzeczywiście pokazują badania?
Jeżeli ADHD i zaburzenie hazardowe występują jednocześnie, pojawia się bardzo ważne pytanie: czy skuteczne leczenie ADHD może również pomóc pacjentowi w ograniczeniu grania?
Na pierwszy rzut oka taka zależność wydaje się logiczna.
Jeśli osoba z ADHD ma trudności z hamowaniem impulsywnych reakcji, organizacją codziennych działań czy regulacją emocji, można przypuszczać, że zmniejszenie nasilenia tych objawów ułatwi jej korzystanie z terapii uzależnienia.
Ale klinicznie prawdopodobny mechanizm nie jest jeszcze dowodem skuteczności leczenia hazardu.
To rozróżnienie jest szczególnie ważne, ponieważ nie możemy automatycznie przenosić wyników badań nad farmakoterapią ADHD na leczenie zaburzenia hazardowego.
Farmakoterapia ADHD a problemowy hazard
W leczeniu ADHD u dorosłych stosuje się między innymi metylofenidat, lisdeksamfetaminę i atomoksetynę. Dobór leczenia zależy od indywidualnej sytuacji klinicznej, przeciwwskazań, tolerancji oraz współwystępujących zaburzeń.
Leki te mogą zmniejszać nasilenie podstawowych objawów ADHD, takich jak nieuwaga, nadruchliwość i impulsywność.
Nie oznacza to jednak, że są lekami o udowodnionej skuteczności w leczeniu uzależnienia od hazardu.
Obecnie nie ma wystarczających dowodów, aby twierdzić, że samo włączenie farmakoterapii ADHD prowadzi do zaprzestania hazardu, zmniejsza częstość nawrotów lub skutecznie leczy zaburzenie hazardowe.
W literaturze pojawiały się niewielkie badania dotyczące leków wpływających na układy neuroprzekaźnikowe związane z kontrolą zachowania i przetwarzaniem nagrody. Nie dostarczają one jednak podstaw do rutynowego stosowania leków na ADHD jako leczenia uzależnienia od hazardu.
Warto też odróżnić dwie sytuacje:
Leczenie ADHD u osoby, która jednocześnie ma zaburzenie hazardowe.
Stosowanie określonego leku w celu bezpośredniego ograniczenia zachowań hazardowych.
To nie jest ten sam cel terapeutyczny.
Pacjent z potwierdzonym ADHD może odnosić korzyści z leczenia jego objawów, nawet jeśli nie udowodniono, że konkretna farmakoterapia zmniejsza ryzyko powrotu do grania.
Decyzję o leczeniu powinien podejmować lekarz, uwzględniając całość obrazu klinicznego.
Czy poprawa koncentracji i kontroli impulsów może wspierać terapię uzależnienia?
To jeden z najbardziej interesujących obszarów z perspektywy praktyki terapeutycznej.
Osoba z ADHD może rozumieć konsekwencje hazardu, chcieć przestać grać i aktywnie uczestniczyć w terapii, a mimo to doświadczać znacznych trudności z realizowaniem codziennych ustaleń.
Jeśli leczenie ADHD poprawia jej zdolność do planowania, organizowania działań i kontrolowania impulsywnych reakcji, te zmiany mogą ułatwiać korzystanie z oddziaływań terapeutycznych.
Przykładowo pacjent może sprawniej realizować plan ograniczania dostępu do hazardu, regularniej uczestniczyć w spotkaniach lub lepiej korzystać z wypracowanych strategii.
Są to jednak potencjalne korzyści wynikające z poprawy funkcjonowania w ADHD, a nie dowód, że farmakoterapia bezpośrednio leczy uzależnienie od hazardu.
Nie powinniśmy obiecywać pacjentowi, że po rozpoczęciu leczenia ADHD przestanie odczuwać potrzebę grania.
Leczenie ADHD może stanowić jeden z elementów kompleksowej pomocy, ale nie zastępuje terapii zaburzenia hazardowego.
Zintegrowane leczenie ADHD i uzależnienia od hazardu – co powinno obejmować?
Kiedy u jednej osoby rozpoznaje się ADHD i zaburzenie hazardowe, warto unikać sytuacji, w której każde z tych zaburzeń jest traktowane zupełnie niezależnie.
Pacjent nie funkcjonuje przecież w dwóch oddzielnych rzeczywistościach.
Trudności z uwagą, planowaniem i impulsywnością mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie, a konsekwencje hazardu mogą dodatkowo nasilać stres, problemy ze snem czy trudności emocjonalne.
Dlatego plan pomocy powinien uwzględniać oba obszary.
Psychoterapia zaburzenia hazardowego
W leczeniu problemowego hazardu ważne miejsce zajmują oddziaływania psychologiczne, w szczególności terapia poznawczo-behawioralna dostosowana do zaburzenia hazardowego.
Praca terapeutyczna może obejmować rozpoznawanie sytuacji wyzwalających potrzebę grania, przekonań dotyczących możliwości wygranej, prób odgrywania strat oraz sposobów reagowania na silny przymus hazardowy.
Istotne są również praktyczne działania ograniczające możliwość grania, takie jak korzystanie z dostępnych narzędzi samowykluczenia, blokowanie dostępu do serwisów hazardowych czy zabezpieczanie finansów.
W zależności od sytuacji pacjenta potrzebna może być również pomoc dotycząca zadłużenia, relacji rodzinnych i współwystępujących zaburzeń psychicznych.
Leczenie ADHD
Równolegle warto ocenić, jakie objawy ADHD rzeczywiście utrudniają pacjentowi funkcjonowanie.
U jednej osoby dominującym problemem może być impulsywność, u innej trudności z organizacją, a u kolejnej nasilona nieuwaga i problemy z realizowaniem zaplanowanych działań.
Leczenie ADHD może obejmować farmakoterapię, psychoedukację i odpowiednio dobrane oddziaływania psychologiczne.
Nie istnieje jednak jeden uniwersalny schemat leczenia dla wszystkich osób z ADHD i zaburzeniem hazardowym.
Dostosowanie sposobu prowadzenia terapii
W przypadku nasilonych trudności wykonawczych pomocne może być takie organizowanie pracy terapeutycznej, aby pacjent nie musiał polegać wyłącznie na pamięci i samodzielnym planowaniu.
Można rozważyć krótsze, konkretne zadania pomiędzy sesjami, pisemne ustalenia, przypomnienia i regularne sprawdzanie postępów.
Nie oznacza to obniżania wymagań wobec pacjenta.
Chodzi o to, aby sposób realizowania celów terapeutycznych był dostosowany do jego rzeczywistych trudności.
Warto przy tym zaznaczyć, że nadal potrzebujemy dobrej jakości badań oceniających, które konkretne modele zintegrowanego leczenia przynoszą najlepsze wyniki u osób z jednoczesnym ADHD i zaburzeniem hazardowym.
Kiedy warto rozważyć diagnostykę ADHD u osoby z problemem hazardowym?
Nie każda osoba uzależniona od hazardu ma ADHD. Nie każda impulsywna decyzja oznacza zaburzenie neurorozwojowe.
Są jednak sytuacje, w których pogłębiona diagnostyka może być uzasadniona.
Warto ją rozważyć szczególnie wtedy, gdy trudności z koncentracją, organizacją, kontrolą impulsów i codziennym funkcjonowaniem:
występowały już w dzieciństwie, przed rozpoczęciem grania;
pojawiają się w różnych obszarach życia, nie tylko w sytuacjach związanych z hazardem;
utrzymują się również w okresach, kiedy osoba nie gra;
istotnie wpływają na pracę, naukę, relacje lub codzienne obowiązki;
nie dają się wystarczająco wyjaśnić stresem, zaburzeniami snu, depresją czy innymi problemami zdrowotnymi.
Rozpoznanie ADHD wymaga jednak odpowiedniej oceny klinicznej, obejmującej historię rozwojową i aktualne funkcjonowanie.
Samo uzależnienie od hazardu, nawet jeśli towarzyszy mu nasilona impulsywność, nie jest podstawą do rozpoznania ADHD.
Dlaczego rozpoznanie obu zaburzeń może mieć znaczenie?
Dla osoby zgłaszającej się po pomoc ważne jest zrozumienie nie tylko samego zachowania hazardowego, ale również trudności, które mogą utrudniać zmianę.
Jeśli współwystępuje ADHD, uwzględnienie tego rozpoznania może pomóc lepiej zaplanować leczenie i dostosować oddziaływania terapeutyczne.
Nie daje to gwarancji zaprzestania hazardu.
Może jednak pozwolić uniknąć sytuacji, w której część istotnych problemów pacjenta pozostaje niezauważona.
ADHD i uzależnienie od hazardu – najważniejsze wnioski
Najnowsze badania pokazują, że współwystępowanie ADHD i problemowego hazardu jest istotnym zagadnieniem klinicznym.
Metaanaliza z 2026 roku oszacowała częstość ADHD wśród osób doświadczających szkód związanych z hazardem na 24%. Wynik ten wymaga ostrożnej interpretacji ze względu na różnice pomiędzy badaniami i zastosowanymi metodami diagnostycznymi.
Badanie populacyjne z 2025 roku wskazało natomiast, że problemowy hazard występował u 22,2% analizowanych osób z objawami ADHD.
Nie są to statystyki opisujące tę samą populację ani ten sam kierunek zależności.
Nie możemy na ich podstawie stwierdzić, że ADHD powoduje uzależnienie od hazardu, ani przewidzieć, która osoba z ADHD rozwinie taki problem.
Nie ma również wystarczających dowodów, że samo leczenie ADHD skutecznie leczy zaburzenie hazardowe.
Najważniejszy wniosek jest inny: u osoby z problemem hazardowym warto zwrócić uwagę na możliwość współwystępowania ADHD, szczególnie gdy trudności z uwagą, organizacją i impulsywnością występowały na długo przed rozpoczęciem grania.
Właściwe rozpoznanie obu zaburzeń może mieć znaczenie dla planowania kompleksowej pomocy.
Nie chodzi o sprowadzanie uzależnienia do ADHD ani o traktowanie ADHD jako wyjaśnienia wszystkich problemów pacjenta.
Chodzi o to, aby nie pomijać żadnego z istotnych obszarów jego funkcjonowania.
Zobacz także
Jeżeli interesuje Cię związek ADHD z hazardem i innymi uzależnieniami behawioralnymi, przeczytaj również:
**Hazard i ADHD – dlaczego osoby z ADHD są bardziej narażone na uzależnienie od hazardu?
**O impulsywności, mechanizmach nagrody i czynnikach mogących zwiększać podatność na problemowe granie.**ADHD a uzależnienie od hazardu – co dzieje się z dopaminą i mózgiem podczas gry i zdrowienia?
**O neurobiologicznych mechanizmach hazardu i procesie zdrowienia.**ADHD i uzależnienia behawioralne – dlaczego osoby z ADHD częściej uzależniają się od hazardu, Internetu i zakupów?
**O szerszym związku ADHD z uzależnieniami behawioralnymi.
FAQ – najczęstsze pytania o ADHD i uzależnienie od hazardu
1. Czy osoby z ADHD częściej uzależniają się od hazardu?
Badania wskazują na związek między objawami ADHD a problemowym hazardem. Nie oznacza to jednak, że większość osób z ADHD rozwinie uzależnienie. Na ryzyko wpływają również inne czynniki, takie jak dostępność hazardu, współwystępujące problemy psychiczne i indywidualne wzorce zachowania.
2. Jaki procent osób uzależnionych od hazardu ma ADHD?
Metaanaliza opublikowana w 2026 roku oszacowała częstość ADHD wśród osób doświadczających szkód związanych z hazardem na 24% (95% CI: 18–29%). Wynik ten nie oznacza jednak, że dokładnie co czwarta osoba z rozpoznanym uzależnieniem od hazardu ma ADHD. Badania różniły się sposobem identyfikowania ADHD i definiowania problemów hazardowych.
3. Czy ADHD może być nierozpoznane u osoby leczonej z powodu hazardu?
Tak, jest to możliwe. Jeżeli problemy z koncentracją, organizacją i impulsywnością występowały już w dzieciństwie, ale nigdy nie przeprowadzono diagnostyki ADHD, warto rozważyć ocenę w tym kierunku. Nie znamy jednak dokładnego odsetka nierozpoznanego ADHD wśród osób leczonych z powodu hazardu w Polsce.
4. Czy leki na ADHD pomagają przestać grać?
Leki stosowane w ADHD mogą zmniejszać nasilenie jego podstawowych objawów. Nie ma jednak wystarczających dowodów, że farmakoterapia ADHD sama w sobie skutecznie leczy uzależnienie od hazardu lub zapobiega nawrotom. Leczenie ADHD nie zastępuje terapii zaburzenia hazardowego.
5. Czy hazard online jest szczególnie ryzykowny dla osób z ADHD?
Hazard internetowy może wiązać się z szybkim tempem rozgrywek, łatwą dostępnością i niewielką liczbą naturalnych przerw. Cechy te mogą utrudniać kontrolowanie grania, również osobom z ADHD. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z ADHD korzystająca z hazardu online rozwinie uzależnienie.
6. Czy impulsywność związana z hazardem zawsze oznacza ADHD?
Nie. Impulsywność występuje również u osób bez ADHD i może być związana z samym zaburzeniem hazardowym, stresem lub innymi problemami psychicznymi. Diagnoza ADHD wymaga potwierdzenia charakterystycznych objawów, ich początku w okresie rozwojowym oraz wpływu na funkcjonowanie w różnych obszarach życia.
7. Jak wygląda leczenie osoby z ADHD i uzależnieniem od hazardu?
Pomoc powinna uwzględniać oba rozpoznania. Leczenie zaburzenia hazardowego może obejmować psychoterapię, ograniczanie dostępu do grania i pracę nad zapobieganiem nawrotom. Równolegle można prowadzić odpowiednio dobrane leczenie ADHD. Plan postępowania powinien być indywidualny i uwzględniać również inne współwystępujące trudności.
Bibliografia – badania naukowe i wytyczne
Badania dotyczące ADHD i hazardu
Timms-McLean i wsp. (2026). A systematic review of the prevalence of ADHD and autism among those experiencing gambling harm. Addictive Behaviors.
Przeczytaj publikacjęTokumitsu i wsp. (2025). Risk factors for the development of problem gambling in individuals with ADHD symptoms. Addictive Behaviors.
Przeczytaj publikację
Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2025). Gambling-related harms: identification, assessment and management. Guideline NG248.
Przeczytaj wytyczne NICENational Institute for Health and Care Excellence (NICE). Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management. Guideline NG87.
Przeczytaj wytyczne NICEWorld Health Organization. International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). Klasyfikacja zaburzeń związanych z zachowaniami uzależniającymi, w tym zaburzenia hazardowego.
Klasyfikacja ICD-11
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej diagnostyki ani konsultacji ze specjalistą.